Hidrolik sistemin arızalarının çoğu yağdan gelir: yanlış viskozite, yanlış katkı ya da kirlilik. Doğru ISO VG'yi bulmak, HL/HM/HV farkını bilmek ve temizlik hedefi koymak.
Bir hidrolik sistemde yağ sadece bir sıvı değil; kuvveti ileten, parçaları yağlayan, ısıyı taşıyan ve sistemi korozyondan koruyan çalışan bir bileşendir. Pompa ve valf arızalarının büyük kısmı yanlış yağ ya da kirli yağ kaynaklıdır. Doğru seçim üç soruya iner: hangi viskozite, hangi katkı sınıfı, hangi temizlik seviyesi?
1. Viskozite: ISO VG sınıfı
Hidrolik yağlar ISO VG 22, 32, 46, 68, 100 gibi sınıflarla anılır; rakam yağın 40 °C'deki viskozitesidir. Doğru sınıf, pompa üreticisinin izin verdiği viskozite aralığı ile çalışma sıcaklığına göre seçilir. Genel kural: iç mekân sabit sıcaklıkta ISO VG 46, açık havada mevsim değişimi olan mobil ekipmanda ISO VG 32 veya çok dereceli (HV) yağ. Çok ince yağ iç kaçağı ve aşınmayı, çok kalın yağ kavitasyonu ve enerji kaybını artırır.
2. Katkı sınıfı: HL, HM, HV, HFC
- HL: pas ve oksidasyon önleyici katkılı temel yağ; hafif yüklü, düşük basınçlı sistemler.
- HM: HL üzerine aşınma önleyici (anti-wear) katkı; sanayi ve mobil sistemlerin standardı, yüksek basınçlı pompalar için.
- HV: HM'in yüksek viskozite indeksli hâli; geniş sıcaklık aralığında viskozitesi az değişir, açık hava ekipmanı için.
- HFC / HFDU: yangın riski yüksek yerlerde (döküm, çelikhane) zor tutuşan sıvılar; ayrı conta ve boya uyumu gerekir.
3. Temizlik: ISO 4406 hedefi
Hidrolik sistemin ömrü, yağın içindeki katı parçacık miktarına doğrudan bağlıdır. Temizlik seviyesi ISO 4406 koduyla (ör. 18/16/13) ifade edilir; küçük kod, daha temiz yağ demektir. Yeni alınan yağ genellikle hedeften kirlidir, sisteme filtreden geçirilerek doldurulur. Servo ve orantısal valfli sistemler 17/15/12 veya daha temiz ister; standart sanayi sistemi için 19/17/14 tipik bir hedeftir. Filtre bakımı ve nem kontrolü bu seviyeyi korumanın yoludur.
Yağ değişimi ve karıştırma
Farklı marka ya da farklı katkı kimyasındaki yağları karıştırmak katkıların çökmesine ve tortu oluşumuna yol açabilir. Marka değiştirirken sistem boşaltılıp yıkanmalıdır. Değişim aralığı takvimle değil, yağ analiziyle belirlenmelidir: viskozite değişimi, asit sayısı (TAN), su içeriği ve parçacık sayımı yağın ömrünü söyler. İyi bakılan bir sanayi sisteminde yağ yıllarca kullanılabilir.
Sonuç
Doğru hidrolik yağ; pompanın izin verdiği ISO VG sınıfında, sistemin basıncına uygun katkı grubunda (çoğu sistemde HM, açık havada HV) ve ekipmanın istediği temizlik seviyesinde olandır. Bunların üçü birden tutturulduğunda pompa ve valf ömrü belirgin şekilde uzar. C-Oil hidrolik yağları farklı ISO VG ve katkı sınıflarında üretilir; sisteminizin verilerine göre uygun ürünü birlikte belirleyebiliriz.